Thema – NWR’s Bleeder & Fear X

on

Met het succes van Pusher (1996) op zijn naam en de verworven status van nieuwe cinemabelofte in Denemarken maakt Nicolas Winding Refn Bleeder (1999). Ook in deze film balanceren zijn personages op het dunne koord der moraal en het toelaatbare. Hierna trekt Refn naar de Verenigde Staten om Fear X (2003) te maken. Het zou een kantelpunt in zijn jonge filmcarrière blijken.


RISE & FALL VAN EEN FILMTALENT

bleeder-6-rcm0x1920u
Kim Bodnia, Mads Mikkelsen, Levino Jensen & Zlatko Buric in Bleeder (1999, Refn) – header: Kim Bodnia in Bleeder (1999, Refn)
  • Bleeder | Nicolas Winding Refn
  • 1999 | Denemarken | drama, thriller | 98 minuten
  • Cast: Kim Bodnia, Mads Mikkelsen, Levino Jensen, Rikke Louise Andersson, Liv Corfixen, Zlatko Buric, e.a.
  • Fear X | Nicolas Winding Refn
  • 2003 | Denemarken, Canada, VK | thriller | 91 minuten
  • Cast: John Turturro, Deborah Kara Unger, Stephen McIntyre, William Allen Young, Gene Davis, e.a.

De cast en crew van Bleeder zijn bijna identiek aan die van Pusher. En ook de premisse heeft wel wat weg van zijn voorganger. Kim Bodnia is opnieuw de belangrijkste hoofdpersoon, al zou het zijn laatste samenwerking met Refn zijn na een conflict tijdens de opnames. Zijn Leo lijkt ook erg op Frank uit Pusher, qua onevenwichtigheid, tragiek en onvermogen tot zelfreflectie en -beheersing. Die similariteit gaat niet op voor Mads Mikkelsen en Zlatko Buric. In Pusher waren dat nog respectievelijk een dealer en gangster; nu zijn het filmnerds die in een videotheek werken. Wel zijn alle personages – Refn geeft ditmaal meer aandacht aan de dramatische ontwikkeling van elk – weer misfits die midden in de realiteit van het alledaagse staan. Leo wordt steeds gewelddadiger tegenover zijn vriendin, nadat deze zwanger blijkt en besluit het kind te houden. Leo lijkt het kind te accepteren, maar belandt in een spiraal van irrationele agressiviteit. Dit alles leidt tot een onontkoombare botsing met Louis (Levino Jensen), de opvliegende en racistische broer van Leo’s vriendin.

Naast deze duistere exploratie van geweld – het belangrijkste werkgebied van Refn – biedt Bleeder ook een ingetogen liefdesverhaal. Het personage van Mikkelsen, Lenny, valt voor een meisje dat in de plaatselijke snackbar werkt. Lenny is een in zichzelf gekeerde autist die moeite heeft contact te maken met mensen, hij is geobsedeerd door cinema; het personage baseerde Refn op zichzelf. Het zijplot staat in schil contrast met het verhaal rond Leo en Louis. Beide mannen zijn a-sympathiek, maar toch zijn het ambivalente karakters die het in zich hebben om zowel held als slechterik te zijn. Ook visueel kan Refn zich, mede door een groter budget, wat meer permitteren. De camera zwaait avontuurlijk in de rondte.

Fearx
John Turturro in Fear X (2003, Refn)

In Bleeder zit een verwijzing naar schrijver Hubert Selby Jr., auteur van Last Exit to Brooklyn (1964) en Requiem for a Dream (1978), romans die later verfilmd zouden worden door respectievelijk Uli Edel en Darren Aronofsky. Voor zijn eerste Amerikaanse project verhuist Refn naar Los Angeles om samen met Selby Jr. het scenario voor Fear X te pennen. Deze film speelt zich af ver weg van Kopenhagen. John Turturro’s Harry Cain is een beveiligingsagent in een winkelcentrum. Na de moord op zijn vrouw in de parkeergarage van het centrum speurt hij videotapes van de beveiligingscamera’s af, op zoek naar aanwijzingen. Het spoor leidt naar een klein dorp in Montana.

In plaats van de documentaire stijl die Refn hanteert in zijn eerste twee films, is Fear X zeer stilistisch en ambigu. Het heerst een unheimische sfeer die nog het meeste verwantschap toont met het werk van David Lynch. Met name de donkere kleuren, de sfeervolle score van Brian Eno, de situering van het verhaal in een mysterieus all-American dorp en de eenzame, zwijgzame protagonist die een nachtmerrieachtige trip onderneemt; Fear X vertoont verhaaltechnisch en visueel verwantschap met Lynch-films als Eraserhead (1977), Blue Velvet (1986) en Lost Highway (1997). Ook gebruikt Refn voor het eerst in zijn carrière de kleur rood zeer veelvuldig. De kleur staat voor zelfdestructie, passie, strijdvaardigheid, allemaal eigenschappen die de koppige Harry bezit. Terugkijkend is Fear X een zeer bepalende film geweest voor de verdere ontwikkeling van Refn als filmmaker. Veel van zijn latere visuele vondsten en stijlelementen vinden hun oorsprong in deze door weinig mensen geziene film uit 2003.

Fear X is één van Refns meest ambivalente en polariserende films. Het open einde, de ontoegankelijke vertelling; het was wellicht iets te veel voor de gemiddelde Amerikaanse filmkijker. De film flopt finaal en Refn, net vader geworden, staat plots miljoenen in het rood nadat hij zijn eigen geld in het project heeft gestoken. Het dwingt hem om commercieel te denken en met hangende pootjes terug te keren naar Denemarken. Hier zal hij zijn Pusher-trilogie completeren.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s