Report – Previously Unreleased 2016 (1)

on

Elke zomer draait onder de naam Previously Unreleased een stoet aan films die tijdens het voorafgaande jaar lof en prijzen oogstten op internationale festivals, maar niet in de Nederlandse (reguliere) bioscopen te zien waren. In drie posts bespreek ik elk van die titels hier tijdens de komende weken. Deze keer een sympathieke coming-of-age indie, een Roemeense slow-thriller en contemplatieve cinema uit Paraguay.


HIPSTER JOHN HUGHES

me-and-earl
Olivia Cooke & Thomas Mann in Me and Earl and the Dying Girl (2015, Gomez-Rejon) – header: Ramon del Río in La Última Tierra (2016, Lamar)
  • Me and Earl and the Dying Girl Alfonso Gomez-Rejon
  • 2015 | VS | drama, komedie | 104 minuten
  • Cast: Thomas Mann, Olivia Cooke, RJ Cyler, Jon Bernthal, Nick Offerman, Connie Britton, Molly Shannon, e.a.

Waar eind jaren negentig tienerfilms vooral draaiden om vermakelijk maar platvoers geneuzel over ontmaagdingen en enge campusmoordenaars – zie American Pie (1999, Weitz & Weitz), Scream (1996, Craven) – gaat het tegenwoordig om de meer serieuze zaken in het leven. Dramatische onderwerpen als drugsverslaving, kindermisbruik, alcoholisme, dood en depressie; kortom, dingen aan de existentiële zijde van het adolescente bestaan. Die zich prima lenen voor een goede film. Na het melancholieke The Perks of Being a Wallflower (2012, Chbosky), het indringende The Spectacular Now (2013, Ponsoldt) en het wanstaltige (doch zeer populaire) The Fault in Our Stars (2014, Boone) is Alfonso Gomez-Rejons Me and Earl and the Dying Girl (2015) de best geslaagde van het stel; een film die hip en fris oogt, grappig en quirky is. De invloed van Wes Anderson en John Hughes is nooit ver weg. Gomez-Rejon, die hiervoor enkel een matig horrorfilmpje maakte, weet vooral een juiste balans te vinden tussen grappen en drama. De film is offbeat, maar niet op een te zelfbewuste, zelfs pretentieuze manier, waar hierboven genoemde titels in het subgenre soms naar neigen. De dramatische kapstok waaraan het plot wordt opgehangen is de leukemie waar het meisje Rachel (Olivia Cooke in een ontwapenende rol) aan lijdt. Greg (Thomas Mann) is een vreemde nerd, die op last van zijn moeder, een vriendschap sluit met ‘het zieke meisje uit zijn klas’. Gregs beste vriend Earl (RJ Cyler) is het laatste component in de drietrapsraket van buitenbeentjes. Dit uitgangspunt klinkt als een lastig te ontwijken valkuil vol sentimentele blubber, maar daar heeft deze film niet veel last van. De jongens zijn cinefielen, noemen elkaar collega’s in plaats van vrienden en steken bekende filmklassiekers als absurdistische korte films in een nieuw, humoristisch jasje (A Sockwork Orange, Pooping Tom, Brew Velvet; dat soort Michel Gondry-achtig werk).

Me and Earl and the Dying Girl is een echt product van zijn tijd. Er zit een licht hipsterachtig vernislaagje over de film, maar het is altijd oprecht. Niet in de laatste plaats dankzij de uitmuntende jonge acteurs. Het is echter Gomez-Rejon – ooit assistent van Martin Scorsese – die de boel bij elkaar houdt; originele en grappige vondsten houden de interesse vast en gaan hand in hand met authentiek tienerdrama. Wijlen John Hughes zou deze ontwikkeling met trots hebben gadegeslagen.

3-5


KLASSEFILM ZONDER OPSMUK

onefloorbelow
Teodor Corban in One Floor Below (2015, Muntean)
  • One Floor Below [Un Etaj Mai Jos] | Radu Muntean
  • 2015 | Roemenië | drama | 93 minuten
  • Cast: Teodor Corban, Oxana Moravec, Iulian Postelnicu, Ionut Bora, Vlad Ivanov,  Maria Popistasu, e.a.

De familie Patrascu is een doodnormaal gezin in de suburbs van Boekarest. Een hond, een tienerzoon, een simpele flat, dat soort werk. Vader Sandu (Teodor Corban) runt samen met zijn vrouw een bedrijf dat in vergunningen voor auto’s handelt. Wanneer Sandu getuige is van een ruzie die de opmaat zal vormen tot de moord op een buurmeisje verandert er wat; de mogelijke moordenaar mengt zich in Sandru’s gezins- en professionele leven, wat voor spanningen zorgt. Een subtiel kat-en-muisspel ontvouwt zich tussen de mannen.

Radu Muntean is een typisch product van de Roemeense new wave die tijdens het vorige decennium kwam opzetten. Inmiddels is de cinematische storm wat gaan liggen en leveren de Roemenen enkele gevestigde namen in het internationale filmcircuit. Muntean mag dan niet de bekendste zijn – dat zijn Cristian Mungiu, Cristi Puiu en Corneliu Porumboiu – talent heeft de beste man wel. Met One Floor Below, zijn zesde film, lijkt hij zijn beste werk tot nu toe te hebben afgeleverd – al is zijn mooie acteursfilm Tuesday, After Christmas (2010) ook bijzonder. Op Hanekiaanse wijze registreert zijn camera de activiteiten van Sandu. Het is een sympathieke man, een doodnormale en bijna saaie huisvader. Maar ook die kunnen ontploffen, zegt deze film. Muntean legt de dingen niet onnodig uit en ondanks de lange shots en het repetitieve van het alledaagse zit er toch een fijn tempo in. One Floor Below mag soms misschien wat urgentie missen, het blijft een film die op elk vlak klasse uitstraalt en de aandacht overtuigend vasthoudt.

4-0


EEN STILLEVEN VAN GROTE KLASSE

ultimatierra2
Vera Valdez in La Última Tierra (2016, Lamar)
  • La Última Tierra [The Last Land] | Pablo Lamar
  • 2016 | Paraguay | drama | 77 minuten
  • Cast: Ramon del Río & Vera Valdez

Tijdens de eerste scène van het dialoogloze La Última Tierra zien we een man bij kaarslicht. Hij heeft een bord eten voor zich en telkens nadat hij een hap genomen heeft buigt hij voorover en lijkt hij het voedsel buiten beeld uit te spugen. De camera van regisseur Pablo Lamar blijft minutenlang gefocust op de man. Het volgende beeld is dat van een oude vrouw op bed. Ze is stervende; haar man kauwt elke hap voor en voert haar als een moedervogel dat doet bij haar kuikens. Het is een voorbode voor wat komen gaat. Lamar houdt de shots langs vast en toont minutieus de barre realiteit van het menselijke bestaan – leven en dood. In dat naakte realisme doet La Última Tierra soms denken aan Cries and Whispers (1972, Bergman), een andere film die de dood laat zien zoals hij is: ongenadig, lelijk, wreed, pijnlijk.

La Última Tierra blinkt echter vooral uit in schoonheid. Esthetische cinematische schoonheid. Het gebruik van licht, schaduw, compositie, kadrering; het doet denken aan het werk van de Hollandse meesters als Vermeer en Rembrandt. De film van de 32-jarige Lamar heeft geen dialoog nodig, het is er een voor de zintuigen. Zoals het shot van een brandende kaars, een perfecte balans van licht en geluid. Het is ongelooflijk dat dit een regiedebuut betreft. Het geeft alleen maar meer bevestiging van het gevoel dat we hier een ongekend filmtalent aan het werk zien. La Última Tierra is een contemplatief meesterwerk en doet sterk denken aan het werk van Aleksandr Sokurov –  met name diens prachtige The Second Circle (1990). Een groter compliment voor een beginnend filmmaker is eigenlijk niet denkbaar.

4-5

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s